Bouwsteen 1: Identificeer de contexten en mechanismen die de projectuitkomsten beïnvloeden

Enkele aiossen waren betrokken in een project dat zich concentreerde op het implementeren van reeds bestaand bewijs, zoals bijvoorbeeld het faciliteren van het gebruik van protocollen. Deze aiossen merkten echter op dat, ondanks de beschikbaarheid van dit bewijs,  het gebruik daarvan niet gegarandeerd was. Om doelmatig werken meer te stimuleren, ging men op zoek naar de onderliggende redenen van deze gebrekkige toepassing van protocollen. Zo kwamen aiossen tot de conclusie dat doelmatige zorg niet alleen afhangt van (het gebrek aan) bewijs dat de effectiviteit van een doelmatigheidsinitiatief aantoont, maar van andere factoren. Artsen (in opleiding) hebben bijvoorbeeld ook een ondersteunende context nodig hebben waarin zij doelmatig en op evidence-based wijze kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan het ondersteunen van artsen bij maken van doelmatige(re) keuzes in een context van hoge werkdruk, bijvoorbeeld door toepassing van beslisondersteuners.  

Bij het ontwikkelen van doelmatigheidsinitiatieven is het dus van belang ook te onderzoeken hoe de context interacteert met het doelmatigheidsinitiatief zodat uitgelegd kan worden hoe bepaalde uitkomsten zijn ontstaan. Het begrijpen van deze interactie faciliteert bovendien het uitrollen van bepaalde best practices naar andere contexten.

 

Om deze contexten en mechanismen te identificeren, is het gebruik van een realist evaluation aanbevelenswaardig. Een realist evaluation wordt getypeerd door het feit dat één enkele interventie verschillende uitkomsten kan hebben in verschillende contexten. Doordat de interventie interacteert met contextuele factoren ontstaan onderliggende processen (mechanismen) die kunnen resulteren in gewenste en ongewenste uitkomsten (zie hiervoor ook Hoofdstuk 2). Praktisch gezien zou de eerste stap van een realist evaluation zijn om initiële theorieën te formuleren over contextuele factoren die waarschijnlijk relevant zijn en bovendien mechanismen die uitkomsten beïnvloeden in ogenschouw te nemen. Aiossen moeten dus bedenken wat ze precies gaan doen,  wat wil ik bereiken met dit project, en welke contextuele factoren zijn belangrijk in het bereiken van dit doel? Tevens moet wetenschappelijke literatuur gebruikt worden om contexten en mechanismen te ontdekken. Ten slotte moeten deze bevindingen besproken worden met collega’s. Zo kunnen contextuele factoren en onderliggende mechanismen verfijnd worden.

Tussen 2016 en 2018 heeft het Athena Instituut het Bewustzijnsproject geëvalueerd. Op deze website vind je de onderzoeksresultaten van die evaluatie. Uit deze evaluatie zijn vier doelmatigheidspijlers ontwikkeld die een bijdrage leveren aan het structureel inbedden van doelmatigheid op de leer-en werkvloer binnen de Nederlandse zorg.

doelmatigheidspijlers